شما در حال مشاهده نسخه موبایل وبلاگ

بی همتا

هستید، برای مشاهده نسخه اصلی [اینجا] کلیک کنید.

ج5-13

دشمنان انتخاب


حضرت فاطمه (ع)می فرماید:
«خداوند به انسان آزادی وانتخاب بخشید وبدینگونه حق را از باطل وخیر را از شر جدا کرد»
انبیای الھی نخستین بشری بودند که صاحب آزادی شدند وحق را انتخاب کردند وسپس بشریت را نیز
قدرت انتخاب بخشیدند تا بین حق وباطل انتخاب کنند . طبق کلام قرآن ، انبیای الھی مسئول ھدایت مردم
نبوده اند بلکه فقط مسئول آگاھی بخشیدن به مردم بودند تا بین درست ونادرست تشخیص دھند
وانتخاب کنند . واین انتخاب ھر چه باشد باعث رشد است : رشد بھشتی یا جھنّمی ! آیةالکرسی که به
مثابه جگرقرآن است حامل لا اکراه فی الدین است که بیانگر ھمین امر است . بنابراین ھرکه مردم را
دراین انتخاب مجبور کند از دین خداوسنت انبیاءخارج است واز ظالمین می باشد زیرا دشمن انتخاب است
چرا که حق برتر از انتخاب برای انسان وجود ندارد . این حق از بھشت ھم برتر استزیرا ذات انتخاب حامل
رشد است . برتری انسان نسبت به ملائک در ھمین امر است که ملائک را به سجده آدم کشانید . ھرکه

این حق را طرد کند از گروه شیطان است که حق انتخاب آدم را سجده نکرد .


از کتاب " دایره المعارف عرفانی " استاد علی اکبر خانجانی جلد پنجم ص 202


کنکور: مفرّّ بی هویتی!


براستی جامعه مااز ھر حیث منحصر بفرد است از خوبیھا وبدیھا . معضله کنکور نیز در کشورمان ھیچ
مشابه ای در جھان ندارد.
مسئله اصلی قبول شدن است وسپس قبول شدن در رشته ای که بیشترین شدّت و عظمت را درنظر
مردم تداعی می کند . پس کنکور قبل از اینکه ربطی به تحصیل علم و یا رشته تحصیلی دلخواه داشته
باشد یک مسئله ھویتی و حیثیتی و احساس وجود است . به ھمین دلیل عدم قبولی منجر به افسرده گی
وپریشانی وحتّی جنون وامراض روانی واعتیاد وبزھکاری می شود . این مسئله دال بر غوغای بی ھوّیتی
در نسل جوان است که کنکور را مترادف با بود و نبود خود می یابد . عدم قبولی در کنکور عموماً عین نابوده
گی است وعوارض روانی و اخلاقی بغایت ھولناکی دارد . این دیگر ھیچ ربطی به معضله علم ندارد وحتّی
ربط چندانی به مسئله کسب مدرک برای آینده شغلی ومعیشتی ندارد . این یک مرض مسری وبغایت
خانمانسوز است که ھمه جوانان وھمه خانوادھایشان را به جنون می کشاند . عشق به تحصیل علم
ھرگز نمی تواند مولّد مرض و فساد اخلاقی گردد واینھمه بخل وحرص و عداوت برانگیزد.
آنان که قبول می شوند پس از چند سال دیگر تازه مواجه با یک بحران وعذاب عظیم نوینی می شوند . با
مدرکی در دست وجیب خالی و وامدار والدین وفامیل وبانکھا و با مغزی مملو از کبر و غرور که با چند شعار
وفرمول به اصطلاح علمی مقدّس شده است . و اینک باید بھر قیمتی دنیا را فتح کرد . در اینجا براستی
خوشا بحال کسانی که قبول نشدند وبه راه دیگری رفتند . این دکتر – مھندسھای توخالی و جھانخوار چه
ھا که نمی کنند . تا آنجا که به یاد می آوریم ودر تاریخ می خوانیم اھل علم از مظاھر تواضع وتقوا وقناعت
وادب وخدمت بی مزد ومنّت به خلق بوده اند . ولی دانشگاھھای امروز جز بچه غول نمی پرورند . کل
نظام آموزش جھان شدیداً بیمار و مجنون است ولی نظام ما بدین لحاظ دچار سقط جنین شده است و ھیچ
عالمی نمی پرورد وانگشت شماری ھم که بطور اتفاقی اھل علم می شوند فرار را برقرار ترجیح می
دھند وباعث معمائی بنام« فرار مغزھا » ھستند.
مدرک سالاری در کشورمان به مرحله « بالاتر از خطر » رسیده است که بسیار فراتر از انگیزه ھای شغلی
واقتصادی است و ای کاش ھمین بود.
من مدرک دارم ، پس ھستم و ھر کاری که دلم بخواھد می کنم : اینست راز مالیخولیائی که کنکور نامیده
می شود . براستی کدام والدین جراًت دارد از فرزند دانشگاھی خود بپرسد که : چه میکنی ؟
اگر قرار باشد کفررا در جامعه عینیّت دھیم و طبقه بندی کنیم این مالیخولیای کنکور را بایستی از مظاھر

یک کفر افسار گسیخته وجنون آمیز بدانیم که دین ودنیای جوانان و خانواده ھا را برباد می دھد.


از کتاب " دایره المعارف عرفانی " استاد علی اکبر خانجانی جلد پنجم ص 202

کدام آبرو را می پسندید ؟


کدام آبرو را می پسندید ؟

آبرو یعنی محبوبیت .
و از میان تمامی صفات انسانی شاید بتوان گفت که تنھا صفتی که ھمیشه از چشم مردم ارج نھاده شده
و حرمت آفرین بوده است ھمانا قدرت بوده است .
بشر ھمیشه از ضعف چه در خود و چه در نزد دیگران منزجر بوده است و تمامی تلاشھای بشر در طول
زندگی کسب قدرتھای متفاوت است : قدرتھای معنوی و قدرتھای مادی .
در دوران سنّت به سبب اینکه بشر در مقابلۀ با بلایا و مصائبی که از بیرون بر وی وارد میشد ، ضعیف بود،
به خداوند و قدرتھای معنوی برخاسته از نزدیکی با وی نیازمند بود و به تمامی کسانی که دارای چنین
قدرتھای معنوی بودند حرمت می گذاشت. حرمتی که برخاسته از ضعف خود و قدرت آنان بود. اما با رشد
علوم وتکنولوژ ی به میزانی که بشر خود را در مقابلۀ با بلایا و مشکلات بیرونی ، قدرتمند یافت دیگر از
خداوند و قدرتھای معنوی برخاستۀ از وی بی نیاز شد و ھمین بی نیازی ، وجود صفات معنوی را برایش
بی ارزش ساخت .
در دوران سنّت دو گروه افراد در نزد مردم دارای آبرو و حرمت بودند :
١- حاکمان و شاھان که دارای قدرتھای دنیوی بودند .
٢-مؤمنان که دارای قدرتھای معنوی بودند .
و عامه مردم با رو کردن به این دو گروه تلاش می کردند که مشکلات و مسائل خود را حل و فصل کنند .
اما در دوران مدرنیته بواسطۀ پیشرفت علوم و تکنولوژ ی، کسب قدرتھای دنیوی امری ھمه گیرشد و ھر
کس بواسطۀ تلاشھای دنیوی خود می توانست به این قدرتھا دست یابد و سپس با کسب این قدرتھای
دنیوی که در میزان پول متمرکز بود بر تمامی بلایا و مشکلات بیرونی خود فائق آید و ھر چه علوم و
تکنولوژ ی پیشرفته تر گشت تکبر بشر و بی نیازی وی از خداوند و معنویت نیز بیشتر گشت و تمامی آبرو
در میزان قدرت دنیوی متمرکز شد .
بطور مثال اگر ما ملاک آبرو را در کشورھای پیشرفته ایی چون آمریکا با کشورھای جھان سوم چون ایران
مقایسه کنیم بطور واضح می بینیم که در این کشورھای پیشرفته، ملاک آبرو تنھا پول است اما در
کشورھای جھان سوم ھنوز ملاک ھای معنوی برای کسب آبرو کاملاً از میان نرفته است و حداقل در
شھرستانھا ھنوز داشتن صفات دینی و انسانی تا حدی آبروآفرین است اما ھرچه به سمت شھرھای
بزرگتر و پیشرفته تر می رویم ملاکھای معنوی کم رنگ تر می شود . در واقع باید گفت در دوران سنّت ھر
فردی در کسب صفات انسانی و فضایل دینی می توانست دارای دو نیت باشد : کسب آبرو در نزد خدا و
کسب آبرو در نزد خلق خدا. اما در دوران مدرنیته با رشد علوم و تکنولوژی ،خداوند شرایطی فراھم کرد
که نیت ھر فردی در کسب فضائل دینی تنھا تقرب به خداوند باشد و بدینگونه راه اختلاط خدا و خلق را
برای بشر بست و تنھا نیت خالصانه را که تنھا او را مد نظر داشت پذیرفت. و بدینگونه امروزه ھر بشری
براحتی میتواند تکلیف دین داری و بی دینی خود را مشخص کند زیرا فردی که برای محبوبیّت و آبرو در نزد
مردم تلاش می کند برای رسیدن به این آبرو که ھمان کسب قدرتھای دنیوی است ناچار است که دروغ
بگوید ، دزدی کند ، خیانت کند و... و کسی که برای کسب آبرو در نزد خداوند تلاش می کند که حاصل این
آبرو وجود صفاتی چون صداقت و پاکی ،تواضع و.. است باید بداند از چشم مردم بی آبرو می شود زیرا
امروزه ما در دورانی زندگی می کنیم که صداقت و پاکی را حماقت و بلاھت و جنون می خوانند .
به ھر حال بشر برای زندگی در دنیا نیازمند احساس وجود است و احساس وجود نیز حاصل محبوبیت
است یعنی حاصل آبرو که این آبرو یا در نزد خداست و یا خلق خدا . در دوران سنّت، آبرو داری در نزد خدا
و خلق مخلوط بود اما در دوران مدرنیته شرایطی فراھم آمد که بین این دو آبرو تفکیک انجام شد و این دو
آبرو در تضاد با ھم قرار گرفتند .
کسی که می خواھد در نزد مردم آبروداری کند آبرویش در نزد خدا می رود و کسی که می خواھد در نزد
خدا آبرو داری کند در نزد مردم آبرویش می رود .
اما شما کدام آبرو را می پسندید؟

از کتاب " دایره المعارف عرفانی " استاد علی اکبر خانجانی جلد پنجم ص 197

ایست!!!

ایست!!!
به نام خدا
امروزه ھر پدیده و موضوعی در حیات انسان مدرن ، خودش یک معما و مشکل و عذاب لاعلاج است و به
تعداد موضوعات و اشیاء و امکانات بشر ، مشکل و بن بست وجود دارد و ھر راه حل تازه ای خود مبدل به
یک مشکل لاعلاج تری میشود و ھر اختراع و اقدامی عرصۀ پیدایش مجموعه ای از عذاب است .
ازدواج کردن یک مشکل عظیم است و زندگی زناشوئی که پدید آمد مشکل عظیم تری است . ورود به
دانشگاه یک بحران و عذاب است و فارغ التحصیل شدن از آن عذابی بدتر است . بیمار شدن یک مشکل
است و مداوای آن مشکلی بدتر و پیچیده تر می شود . تورم و گرانی یک بدبختی است و مبارزه با آن
مشکلات جدیدتری پدید می آورد بی آنکه مشکل اولی را کاھش دھد . اتومبیل نداشتن یک مشکل است
و اتومبیل داشتن مشکلی بدتر است . وام گرفتن یک بدبختی است و پس دادن وام بدبختی بزرگتری
است و خرج کردن آن نیز بدبختی ھای جدیدی بھمراه دارد . زندگی در روستا یک عذاب است و ھجرت به
شھر و زیستن درشھرھا ، عذاب بدتری است . معتاد نبودن یک عذاب است و معتاد بودن عذاب بزرگتری و
. ...
داشتن و نداشتن ھر دو بدبختی زاست . کردن یا نکردن ، مرگ یا زندگی و بودن یا نبودن . مسئله اینست
که بدبختی و عذاب و لاعلاجی و بن بست شامل حال ھر وضع و چیزی ھست و تلاش برای رفع گرفتاری
منجر به گرفتاری بدتری می شود و گوئی تسلیم محض بودن و ھیچ کاری نکردن بھترین کار باشد . گوئی
ماندن در آخرین وضع موجود ، بھترین وضع باشد . گوئی کل جھان و جھانیان در عصر ما در سراسر زمین
در یک سراشیبی انحطاط و فلاکت در حال سقوط ھستند . و به پیشرفتن و آنچه که پیشرفت نامیده می
شود فقط پیشرفتن در اعماق یک دوزخ است که بسوی لاعلاجتر شدن در حرکت است . گوئی سکون و
باز ایستادن و بلکه به عقب بازگشتن تنھا راه نجات از این سقوط آزاد باشد .
وضع بشر مدرن را فقط در این خطبه از امام علی (ع) میتوان درک نمود و علاجش را یافت :
" ھشدار که رشته ھای بقای جھان پاره شد و از دنیا جز سم و زھرابی نماند . و زین پس دنیا ساکنانش را
در خود نابود خواھد کرد . پس شما ای مؤمنان کوله بار بربندید و این جھان را با اھالی اش ترک کنید .
لحظه ای مکث مجال نجات را از شما خواھد ربود . باز ایستید و کوله بار بربندید و بازگردید بسوی خدای
خود . و در غیر اینصورت برسرنوشت ھمۀ شما بسیار متأسفم ... " – نھج البلاغه –
این اعلان قیامت پنجاه ھزارساله و آغاز آخرالزمان است . بازایستادن از " پیشرفت " تنھا راه نجات است .
بازایستادن از این چرخۀ جنون آسا و افسار گسیختۀ موسوم به پیشرفت ، و خارج شدن از دوزخ زندگی
تکنولوژیکی و مصرفی و دودی و آتشین و مسابقۀ مصرف فزاینده و شتاب برای شتاب و ھمه چیز برای
ھیچ . اینست آن جھانی که رشته ھای بقایش پاره شده است و در حال سقوط آزاد است و ھمۀ
ساکنانش را در درک اسفل السافلین ساقط میسازد .
این " ایست " و خبردار نمودن علی (ع) است به بشر امروز در عصر آخرالزمان که عصر ظھور دجّال است
یعنی تکنولوژی مدرن !



از کتاب " دایره المعارف عرفانی " استاد علی اکبر خانجانی جلد پنجم ص 181

ج5-12


نظري بر بی هویتّی نسل جوان

متأسفانه تھمت بی ھویتی ھمواره متوجۀ نسل جوان است در حالیکه پیران ما بسیار بی ھویت تر
ھستند منتھی در پس نقاب . درست به ھمین دلیل نھایتاً این پیرھا ھستند که تن به ھمان بی ھویتی
جوانان می دھند و لذا نسل آینده را می سازند . جوانان به خاطر صدقشان رسوا کنندۀ بیھویتی والدین
خود می باشند منتھی والدین این بی ھویتی خود را در پس پردۀ نمایشھای عرفی و شرعی پنھان می
دارند و درست به ھمین دلیل عملاً مشوق بی ھویتی فرزندان خود ھستند زیرا خود از این ریا در عذابند و
نمی خواھند که فرزندانشان ھم عذاب بکشند تنھا مشکل انھا با جوانان این است که در قلمرو فامیل
حافظ نمادین ھویت باشند ولی در روابط پنھان خود ھر چه می خواھند بکنند . جنگ فرزندان با والدین و
کلاً جنگ نسل جوان و پیر ھمان جنگ بین صدق و ریا می باشد . انچه که پیران را رنج می دھد ان است
که بواسطۀ جوانان خود لو می روند و آبرویشان بر باد است .
متأسفانه آنچه که در نزد پیران جامعه ھویت نامیده می شود ھمان آبرو است یعنی ریاکاری . بیائیم باور
کنیم که جوانان آیینه باطن پیران ھستند و به جای اینھمه برنامه ریزی و ھزینه برای پرده پوشی و یا به
اصطلاح علاج بی ھویتی جوانان، فکری به حال بی ھویتی و ریای پیران کنیم که زیر بنای ھویت جامعه
ھستند . ھویت ذاتی جوانان ھمان صدق است که اصل دین است پس بیاییم بر این سرزمین بذر معرفت
بکاریم نه سیاست و مصلحت و تزویر و ریا . به یاد اوریم که نخستین مؤمنان و مریدان ھمۀ انبیاء و اولیای
خدا جوانان بوده اند و نه پیران . بھتر است ما پیران به خود تکانی بدھیم و خود را اصلاح کنیم و دست از
سر جوانان برداریم . کفر آشکار جوانان از نفاق پیران است بیاییم این نفاق کھنه را درمان کنیم .

از کتاب " دایره المعارف عرفانی " استاد علی اکبر خانجانی جلد پنجم ص 198


ملّتی که تکنولوژي نان ندارد ولی تکنولوژي نانو دارد


اگر ملاک فقر، کمیّت و تناژ مصرف نیست و بلکه کیفیت وصحّت است ، پس امروزه ایران در عین حال که در
رده یکی از ده کشور ثروتمند جھان وثروتمند ترین ملت جھان سوّم است، ولی به لحاظ کیفیت، یکی از ده
کشور فقیر وگرسنه طراز اوّل جھان است . زیرا به لحاظ جسمانی رنجورترین ملتھاست . چراکه نان ندارد
.یعنی واجب ترین ماده غذائی که اساس تغذیه است ، تبدیل به تفاله ای اسیدی و نفّاخ و غش دھنده شده
وباعث ھمه امراض گوارشی و لذا کلیوی و کبدی و خونی و نھایتاً عصبی و روانی است . و نیز یکی از
پرخورترین ملل جھان است . وقحطی زده ترین ملل به لحاظ سوء تغذیه . ملتی که نان خوردن را در شأن
خود نمی داند و بجایش بیسکویت می خورد . این جریان فانتزی شدن اندیشه یک ملت است .
جایگزینی پلو با نان یکی از بزرگترین خطای تاریخی ایرانیان بوده است وعلت العلل یک مصیبت ملی که
صدھا معلول دارد که علتش نا معلوم است . این اشراف زده گی ابلھانه بنیاد سلامت جسمانی جامعه را
که اساس سلامت روانی است و سلامت اقتصادی ، را تباه ساخته است . اگر این جنون پلو خوری
و بیسکویت خوری نباشد ، حتماً فکری به حال نان می شود . واز طرفی دیگر بدترین نان جھان در ایران
پخت می شود. نانی که بجای سبوس جوش شیرین دارد و بیش از ده سال است که کل دولت بسیج شده
وھنوز این مشکل را حل نکرده است واقدامات دولت در جھت حل این بدبختی ملی، فقط منجر به پیدایش
انواع واقسام نانھای رنگارنگ با قیمتھای حیرت آور شده است وبر کیفیت نان عادی مردم ھیچ افزوده
نشده ، وفقط نرخش چند برابر شده است . مشکل نان در کشورمان بتدریج تبدیل به یک معمای فلسفی
ومتافیزیکی می شود . ملتی که تکنولوژی اتمی ونوترونی بدست آورده وبه اسرار سلولھای بنیادی پی
برده وپیوند ژنتیکی می کند و در صدد نانو تکنولوژی است ، ولی بلد نیست که اندک تغییری به چرخ دنده
ھای آسیاب ھا بدھد ویا غربالھای برقی را گشادتر کند تا آردش در آسیاب نسوزد وسبوسش نابود نگردد
تا نان اسیدی نخورد و امعاء و احشایش نپوسد . آیا این یک سرّ متافیزیکی نیست ؟ متافیزیکی بنام غرب
زده گی وبی ھویتی ! وبه یاد آوریم که عقل سالم در بدن سالم است وبدن سالم از نشانه ھای عقل
سلیم است .

از کتاب " دایره المعارف عرفانی " استاد علی اکبر خانجانی جلد پنجم ص 198

بعد چهارم انیشتن

بعد چهارم انیشتن

در تاریخ جدید جھان کشف بعد چھارم را که ھمان زمان است به انیشتن نسبت می دھند ولی خود

انیشتن نیز در تفسیر معنای این بعد درماند زیرا نتوانست زمان مدنظر خود را که یک زمان روحانی –

انسانی است بوضوح فھم نماید و به خطا آنرا زمان کیھانی و جھانی نامید که ھیچ معنا و تعریف و حسی

ندارد الا اینکه غایت لامتناھی زمان نجومی باشد. وی با اینکه در اواخر عمرش در ماھیت علم تردید نمود و

تنھا راه رسیدن به علم حقیقی را معرفت نفس وسیر و سلوک باطنی نامید. با اینکه در واقع به پاسخ و

معنای بعد چھارم رسیده بود ولی ندانست که به چه رسیده است.

آدمی سه نوع حرکت در مکان دارد : طولی ، عرضی و ارتفاعی . این حرکت شامل حال ھر پدیده دیگری

ھم می شود. ولی آدمی دارای یک حرکت نوع چھارمی نیز می باشد که حرکت عمقی و درون وجودی است

که در این سیر مواجه با پدیده زمان روحانی می شود که در منطق عرفانی « حال »،نامیده شده است

که سرمنشأ جوشش زمان است و علت درک انسان از زمان نجومی ھم می باشد زیرا انسان تنھا

حیوانی است که زمان نجومی را درک می کند.

در واقع بعد چھارم انیشتن ھمان معرفت نفس است که قلمرو حضور زمان روحانی می باشد. خود

انیشتن نیز در رابطه کوتاھی که با برخی از عرفای عصر خود داشت موفق به کشف قانون نسبیت شد

ولی متأسفانه بعدھا از منشأ این ادراک درونی خود غافل گردید و اسیر ریاضیات شد و لذا مکاشفه او

نیمه کاره باقی ماند و تا به امروز بصورت یکی از معماھای حیرت آور علم فیزیک و جھان شناسی مورد

مجادله است. بعد چھارم ھمان عرفان است که قلمرو حضور جاودانگی روح می باشد و زمان مطلق!


از کتاب " دایره المعارف عرفانی " علی اکبر خانجانی جلد پنجم ص 173


بررسی یک بیماري ملی : دانشگاه زده گی! ( فرهنگ اسراف )


بررسی یک بیماري ملی : دانشگاه زده گی!

( فرهنگ اسراف )

اھل سواد اھل جدل است یا بقول اروپائیان دیالکتیکی و اھل دیالوگ است چرا که کل سیر تعلیم چیزی

جز دیالوگ و گفتگو و چون و چرا و علیت نیست . و این ھمان داستان منطق است و قیاس.

ھر چند که مولانای ما اھل قیاس و اھل کتاب را ابلیس زدگان می نامد که براستی ھم چنین است ولی

دانشگاه و دانش عاریه ای و مدرسه ای ھمین است . یا باید بکلی انکار و تعطیلش کرد و یا امکان جدل و

علیت را باز گذاشت وگرنه دانشگاھھای ما کانونھای خفقان منطق و منطق خفقانی و دیالوگ نیھیلیستی

و بستر خود- مسخره گی و خود- براندازی ھویتی خواھندشد ھمانطور که شده اند .

دانشجو یا باید بفھمد یا باید اعتراض کند وگرنه به خودکشی ھویتی روی می کند یعنی اعتیاد و خود-

مسخره گی که ھر دوی این واقعه را شدیداً نظاره می کنیم .

بخصوص که دانشگاھی پرھزینه ھم باشد ھمچون دانشگاه آزاد و یا دانشجویان سراسری که در سائر

شھرھا تحصیل می کنند که باید بتوانند ھزینۀ یک زندگی مجردی را تأمین کنند که ھزینه ای کمرشکن

است .

و بدینگونه است که دانشجوی ما به ھنگام فارغ التحصیل شدن موجودی است با یک مدرک بیکاری بھمراه

یک قرض کمرشکن و تعھد کشنده اش در مقابل خانواده اش که کمرش زیر بار ھزینۀ فرزندش خم شده

است .

اینک بی ھویتی ، خودمسخره گی ، خفقان منطقی ، بیکاری و بیعاری و شرمندگی در خانواده را با ھم

ترکیب کنید و ببینید که چه پدیده ای حاصل می آید . آیا این موجود جز راه خود تخدیری و تبھکاری راه گریز

دیگری پیش روی دارد ؟ البته مشکل ازدواج و فشارھای غریزی و حیاتی حاصل ازسرکوبی جنسی را ھم

به آن اضافه کنید .

بدین ترتیب سه شاھراه در مقابل روی اوست : خود تخدیری ، فساد اخلاقی و جنسی و جستجوی راھی

برای ھر چه سریعتر پولدار شدن که بمعنای تبھکاری است . بنابراین بطور خلاصه سه امر عاید می شود :

اعتیاد ، زنا و ربا.

مشکل تخدیرش را قاچاقچیان حل می کنند . مشکل زنایش را دانشجویان دختر و مشکلات ربایش را ھم

بانکھا حل میکنند .

این دانشجوی فارغ التحصیل شده بزودی مبدل به یک معتاد بدھکار طلاق گرفته می شود . موجودی که

تبدیل به یک بمب آمادۀ انفجار شده است که البته جز در خودش منفجر نمی شود و جز خود و دو تا

خانواده را نابود نمی کند یعنی حداقل ده نفر را نابود می سازد این موجود تحصیل کرده . علاوه براینکه

خود مبدل به یک طاعون اجتماعی شده است و کل جامعه را بسوی سرنوشت خودش می کشاند .

آیا فقدان چنین دانش و دانشگاه و دانشجوئی به نفع دین و دنیای جامعه نیست؟

آیا براستی به کجا می رویم ؟ آیا این ھم یک سیاه نمائی و تھمت ناحق به نظام است ؟ ھمه اعتراف

دارند که در تاریخ دانشگاه ایرانی ، دانشجویانی بدبخت تر از این نداشته ایم . دانشجویانی بیسوادتر از

این ، بی ھویت تر از این و مفلوکتر از این . تا دو نسل قبل از این دانشجو در کشورمان یکی از خوشبخت

ترین عناصر اجتماعی بود و خانواده اش ھم سرفرازترین خانواده ھا بودند ولی امروزه کاملاً معکوس شده

است .

امروزه یک دانشجو برای انھدام خانواده اش کفایت می کند . این چه دانشجوئی است . این چه دانش و

دانشگاھی است . روزی امام خمینی گفت که " ھمۀ بدبختی ھای ما از دانشگاه است " او دانشگاه

امروز ما را ندید وگرنه امر به تعطیلی ھمۀ دانشگاھھای سراسر کشور میداد .

در جامعۀ ما به دانشگاه رفتن مثل به خارج رفتن است و یک فخر مالیخولیائی محسوب می شود . یک

دانشجو در دانشگاه ھمه کاره می شود البته به استثنای دانشجو . به دانشگاه رفتن بمعنای چیزی شدن

است صاحب ھویت شدن . و این دال بر بحران ھویت در جامعۀ ماست که مدرک دار شدن مترادف آدم

شدن است . از پدری پرسیدم که دختر جوانت چرا شبھا به خانه نمی آید آیا نگران نیستید ؟ با حالتی

تحقیرکننده گفت : دخترم دیگر دانشجو شده است چه جای نگرانی آقا . شما مثل پدربزرگم فکر می کنید

تعجب میکنم چطور مدرک دکتری به شما داده اند آنھم در آمریکا .

این منطق و فرھنگ کل جامعۀ ما دربارۀ دانشگاه و دانشجو است . آنھم در جامعه ای که ھر روز شاھد

اخبار فساد در محیط دانشگاه ھستیم . پس این یک بحران ھویت فقط در نسل جوان نیست بلکه دامنگیر

نسل پیر ھم شده است . امروزه حتی پدربزرگ و مادربزرگھای ما نیھیلیست و لیبرال شده اند .

دانشگاھھای ما ھمه دانشگاه آزادند و کانون آزادی محسوب می شوند درست مثل خارج رفتن . و اینست

که اینھمه مشتری دارد و دانشجویان دختر بیشتر از پسر ھستند . و مادربزرگھا ھم ھوس دانشگاه کرده

اند از فرط عشق به علم !؟

عشق به دانشگاه ، عشق به دو چیز است : پُز و آزادی ! و اینست که براستی دکتراھای ما از دیپلم ھای

دو دھۀ پیش بیسوادترند .

دانشگاه پرستی و مدرک پرستی در جامعۀ ما براستی بی نظیر است و در جھان مشابه ندارد . این علم

پرستی نیست یک مرضی است مثل غرب زده گی . ھر چه که از دین و معرفت و ایمان و معنویت کم می

آوریم این ارزشھای کاذب سربرمی آورد : جنون ورزش، ھنر ، دانشگاه ، ملیت بازی و شاھنامه پرستی

. و ھمۀ اینھا در حد نمایش.

دانشگاه در جامعۀ ما مکافات نیھیلیزم ( پوچی ) حاکم بر فرھنگ عمومی است که حتی دولتمردان ما را

ھم در بر گرفته است .

مھم فقط به دانشگاه رفتن است و نه اصلاً چه دانشگاه و چه رشته ای . اتفاقاً شھری غیر زادگاه باشد

بسیار بھتر است . و اینست که بخصوص دانشگاھھای آزاد در ھر شھر و روستائی کانونھای اشاعۀ

فسادند : اعتیاد و فحشاء ! و نیز تورم مسکن در قلب روستاھا .

آیا اعتیاد و فحشاء و تورم از ارکان مصالح نظام ما ھستند که کسی را برنمی انگیزند و بلکه انتقاد در این

موارد به مثابۀ تھمت به نظام ھم محسوب می گردد ؟ دانشگاه زده گی یکی از مھلکترین امراض فرھنگی

جامعۀ ماست که خود مھد تولید ھمه نوع فساد است : بیکاری ، فحشاء ، تورم ، ربا ، اعتیاد و لاابالیگری تا

قلب روستاھا . در برخی از شھرستانھا مردم برعلیه دانشگاه تظاھرات می کنند . و این پدیده ای مختص

جامعۀ ماست .

این دانشگاه زده گی یک عذاب و رسوائی ملی است یک بدبختی عُظمی است . یک امّ الفساد است .

در حالیکه از آغاز انقلاب تا به امروز جمعیت کشور ما دو برابر شده و باسوادان ما ده برابر شده و

دانشجویان ما بیست برابر شده اند ولی شمارگان انتشار کتاب نصف شده است . این مسئله نیز بیان

دیگری از معنای دانشگاه ضد دانش و سوادآموزی ضد فرھنگ است .

دانشگاه زده گی یکی از نمادھای مرگبار فرھنگ اسراف و اسراف فرھنگی است که بمراتب از اسراف

اقتصادی مھلکتر است و خود یکیاز کانونھای اصلی تولید فرھنگ اسراف می باشد .

آمارزده گی که یکی از تولیدات فرھنگ اسراف و اسراف فرھنگی است بیانگر انحطاط عقل و نگرش واقع

بینانه است و سقوط بینش فرھنگی در جامعۀ ما . تا آنجا که حتی برای احیای فرھنگ راه حلی جز

افزایش بودجه بنظر دولتمردان ما نمی رسد . این پول زده گی و ماتریالیزم بمعنای واقعی کلمه است .

جامعۀ ما به لحاظ فرھنگی اقتصاد پرست ترین جوامع در جھان است . این بمعنای سقوط ھمۀ ارزشھای

معنوی و اسلامی و انقلابی است . این بمعنای آن است که ھر چه سریعتر بایستی به خویشتن انقلابی و

دینی خود بازگردیم .

اینکه چرا به چنین مرض مرگباری دچار شده ایم قبلاً در مقالات و رساله ھای متعددی مورد بررسی قرار

گرفته است . یکی به دلیل وضعیت تاریخی و آخرالزمانی دوران ماست که موقعیتی جھانی است و دیگر

به دلیل انحرافات و خطاھای ذاتی کل جامعه و دولتمردان و ایدئولوگھای نظام ماست که از ھمان آغاز

انقلاب شروع شد که در این باب نیز قبلاً سخن گفته ایم . ولی ھمانطور که قبلاً نشان داده ایم وقایع

برادرکشی و جنگھای گروھکی بر سر قدرت و حمام خون داخلی در دھۀ اول انقلاب علت اصلی و آغازین

این وضعیت کنونی ماست که جامعۀ ما را دچار مرگ مغزی کرده است .

نبرد خونین ایدئولوژیک در دھۀ اول انقلاب علت العلل سکتۀ فکری و فرھنگی در جامعه و بخصوص نسل

جوان و انقلابی ما بوده است که این نبرد بصورتی نامرئی تر و غیرخونین تا به امروز ادامه دارد . این سوء

استفاده از آزادی بود که کل پیکر جامعۀ ما به آن مبتلا شد و آنانکه قدرت را به چنگ آوردند ایدئولوژی خود

را بطور یکجانبه بر ھمۀ مردم مسلط ساختند و ھر فکر و آرای دیگری را متھم به الحاد و التقاط و مرگ و

نابودی نمودند و از آنجا تا به امروز مغز کلی جامعۀ ما از فرط وحشت دچار سکته شده است و اینست که

امروزه بجای اینکه بطور طبیعی شمارگان انتشار کتاب حداقل بیست ھزار جلد باشد به ھزار جلد تنزل

یافته است . و اینست علت العلل ھمۀ مفاسد و از جمله این بیماری دانشگاه زده گی و مدرک زده گی

صوری که جبران ھویت و فکر و معنویت در جامعه شده است : من مدرک دارم پس ھستم ! من به

دانشگاه می روم پس اھل دانش ھستم !

آزاد اندیشی کارگاه تولید فرھنگ و فکر و ھویت و معنویت در یک جامعه است . آزادی آغازین انقلاب ما

بسرعت تبدیل به ضد آزادی شد و آزادی اندیشه را به قتل رسانید . یعنی کارخانۀ فرھنگ و ھویت ما

تعطیل شد . اینست مسئله !

خود – سانسوری حاصل از حمام خون گروھکی دھۀ اول انقلاب شاھرگ اندیشه را در جامعۀ ما زد و خون

در مغز جامعۀ ما متوقف شد . آن ھراس ملی تبدیل به ھویت ملی شد و حاصل شد این که می بینیم .

شعار " اسلام ناب " موجب شد که ریشۀ اسلام خشکید . اینست مسئله ! فرھنگ و اندیشه به اتھام "

التقاط " به قتل رسید .

ما دربارۀ علاج و چه باید کرد این درد و فلاکت ملی مقالات و رسالات متعددی نگاشته ایم که گوئی کسی

را بکار نمیآید . ولی آگاھی بر درد نیمی از درمان است .


از کتاب " دایره المعارف عرفانی " استاد علی اکبر خانجانی جلد پنجم ص 179

نفاق علمی

نفاق علمی

به لحاظی عصر جدید را بایستی عصر تزویر و نفاق علمی دانست . تمدن مدرن تماما" محصول آموزش

عمومی و اجباری و سواد آموزی می باشد و لذا تمدنی تماما" کتابی و مدرسه ای است . تمدنی که بر

اساس دانش و اموزش عاریه ای بنا شده است .

ھر تعلیم و آموزه ای که عاشقانه و با نیاز قلبی نباشد اولا" تعلیمی سطحی و فرمالیستی و کلیشه ای

است و ھرگز گوھرۀ علم و معرفت را منتقل نمی کند و فقط سواد و سیاھی علوم را اشاعه می دھد و

ذھنیت را تغذیه نمی کند و دل را در قحطی می گذارد و تناقض و تضاد و نفاق عظیمی بین اندیشه و

احساس پدید می آورد و توازن و تعادل وجود را در ھم می ریزد . و این از ویژگی بارز نسل ھای تحصیل

کرده است . تعلیمی که از روی عشق و اختیار نباشد بدون تردید از روی جبر و بخل و تقلید است و نھایتا"

چیزی جز جباّریت و عقده و نفرت و سلطه گری ببار نمی آورد . بحران عصر جدید بحران نفاق بین دل و

ذھن است . عصر ذھنھائی غول ومدعی و جھانخوار که بر قلوبی پوچ و بی احساس حکم میرانند و

دشمن ھر چه احساس و عشق و ایمان ھستند و لذا در قلمرو تشکیل خانواده که عرصه حاکمیت دل و

احساس و ایمان و وفا است بناگاه آتش دوزخ شعله ور می شود . و این دوزخ علوم عاریه ای است که

قادر به درک عشق و عھد و وظیفه نیست . این علوم در عرصه عمل واقعی زندگی رسوا می شوند و

ناکارآئی و بطالتشان آشکار می گردد . این علوم حتّی ھوش جانوری را ھم در قلمرو حیات خانوادگی تباه

می کنند . عصر جدید عصر بحران علوم عاریه ای و اجباری است . بقول حافظ شیرازی : آنکه عاشق وش

نیامد در نفاق افتاده است .

از کتاب " دایره المعارف عرفانی " استاد علی اکبر خانجانی - جلد پنجم ص 165


ج5-12


بحران علوم انسانی در کشور ما

« انقلاب فرھنگی »در سالھای نخست انقلاب بر خلاف نامش تنھا چیزی که نبود انقلاب فرھنگی بود

و بلکه فقط یک انقلاب سیاسی در نظام اداری و رھبری دانشگاھھا بود. در کشور ما بسیاری از عناوین بی

محتوایند و در بطن خود چیز دیگری را حمل می کنند. انقلاب فرھنگی می بایستی انقلابی در ارکان و

نگرش و ابزارھای فرھنگی می بود. ولی آیا این ارکان و ابزارھا چیستند؟ بی تردید مھمترین آن آموزش و

بنابراین کتب آموزشی و آموزگاران ھستند. ھر چند عنصری اساسی تر از اینھا ھمان نگرش فرھنگی

است . در آن سالھا ما فقط می دانستیم که چه نمی خواھیم ولی نمی دانستیم که چه میخواھیم . ما

غرب را نمی خواستیم و لی بجای آن فقط اسلام را شعار میدادیم ولی نه علوم اسلامی داشتیم و نه

آموزش اسلامی و نه آموزگاران اسلامی.

پس می بایستی اینھا را بوجود می آوردیم . ولی امروزه پس از حدود سی سال ھنوز یک جزوه آموزشی

مثلاً در زمینه روانشناسی اسلامی یا جامعه شناسی و اقتصاد یا مدیریت اسلامی نوشته نشده است

که ارزش آموزش داشته باشد الا در سطح نصایح اخلاقی وبرخی فتواھای فقھی آنھم متعلق به ھزار

واندی سال پیش. بدینگونه امروزه در حالیکه ھنوز با غرب در نزاع بسر می بریم و ھزینه این نزاع را می

پردازیم ولی ھمه ارکان و ابزارھای آموزش فرھنگی و علمی ما ذاتاً و عملاً غربی ھستند و اکثر کتب

درسی دانشگاھھای ما ترجمه کتب دانشگاھھای آمریکائی ھستند و کل نظام دانشگاھی ما در رقابت

بانظام آمریکا عمل می کند و در رقابتی کودکانه و مقلدانه با آن ادامه حیات میدھد. فرھنگ در قلمرو

آموزش تماماً مبتنی بر علوم انسانی است یعنی فلسفه، روانشناسی، جامعه شناسی، اقتصاد، علوم

تربیتی، مدیریت و بخصوص طب عمومی که ساختار انسان شناسی فیزیکی را رقم می زند . و ما این

ساز و برگ را ھیچ نداریم و ھنوز انقلابی حرف می زنیم.



فلسفه انرژي اتمی

فلسفه اتومیزم نخستین فلسفه ماتریالیستی بود که در یونان باستان ھمدوره عصرسقراط پدید آمد که

جھان ھستی را متشکل از ذرات نامرئی می دانست واین ذرات که اتوم نامیده می شد به مثابه ذات جھان

بود . این جھان بینی فلسفی بالاخره پس از ٢۵ قرن به تحقق پیوست و مولد مادی ترین و مخربترین

فرھنگ بر روی زمین شد وانرژی اتمی را پدید آورد وبمب اتمی را بواسطه منفجرکردن ھسته این ذرات

تشکیل دھنده جھان . درواقع بایستی این فلسفه را به معنای واقعی کلمه فلسفه ای نیھیلیستی به

معنای نابود سازی و مذھب اصالت پوچی و نیستی دانست که امروزه به لحاظ مادی و معنوی برکل تمدن

حاصل این انرژی حاکم است این واقعیتی بدیھی است که کل این تکنولوژی فقط به قصدساختن بمب اتم

جھت نابودی پدید آمد. پس نمی تواند ذاتا خاصیتی ھستی بخش داشته باشد وگوئی یک تکنولوژی

وانرژی ابلیسی است ھمانطور که شیطان نمی تواند به حال بشر فایده ای ھم برساند واتفاقا آن جنبه

ھای مفیدش فریبنده ترین و مھلکترین خواص آن می باشد . بنابراین فواید حاصل از این تکنولوژی

در پزشکی و کشاورزی و امثالھم به لحاظ عقلی وتجربی نیز امری دروغ وفریبنده است ھمانطور که تا به

امروز ھیچ بیمار سرطانی به واسطه پرتو درمانی حاصل از این تشعشعات نه اندک بھبودی یافته وبلکه با

عذابی دو صد چندان جان کنده و مرده است . این تشعشعات جنبه ای از آتش دوزخ است که آتش بی دود

می باشد که ازجنس شیاطین می باشد که تااعماق جان و ذرات وجود نفوذ می کند . وبه لحاظ اقتصادی

نیز ھزینه ھر راکتور اتمی معادل ھزینه زندگی دھھا ھزار انسان است و علاوه برآن پس از منقضی شدن

عمربسیار کوتاه ھر راکتور ، ھزینه ای چند برابر ساخت آن باید صرف شود تا آن راکتور ناکارآمد بکل ازکار

آنداخته شود تاموجب نابودسازی محیط زیست نگردد . درحالی که ھنوز میلیونھا ھکتار جنگل ودریائی

ازمعادن ذغال سنگ و دریاھای نوینی از مخازن نفت و گاز درسراسرجھان کشف شده و می شود ، ھیچ

بھانه ای برای کمبود انرژی برای آینده جھان نیز نخواھد بود وتوجیه علمی وفنی واقتصادی ودرمانی این

انرژی تماما دروغ محض و فریب بشریت است . رآکتورھای اتمی مقصدی جزسلطه برجھان وجھانخواری

و ستم بر بشریت و نابودی جھان ،ندارد . و جز احمقان این توجیھات را باور نمی کنند .

فلسفه اتم و رآکتورھای اتمی و انرژی اتمی دریک کلام چیزی جز فلسفه ظھور طبقه ھفتم دوزخ نیست

و دوزخی کردن جھان وکل بشریت . تا ھمین اکنون بخش اعظمی از زمین آلوده به موارد تشعشعات رادیو

اکتیویته است و آبھای جھان نیز آلوده ترین بخش جھان است و تقریبا ھمه آبزیان زمین آلوده اند . فلسفه

اتم فلسفه نابودی حیات بر روی زمین است . توجیه این فلسفه ھمان توجیه و تقدیس جھنم است. انرژی

اتمی پرستی ھمان دوزخ پرستی وشیطان پرستی است .

176

بزرگترین معماي عرفانی دوران

به نام خدا

چرا بشر مدرن ھر چه که به لحاظ صورت و ظواھر زندگی و آداب حیاتی و علوم و فنون زیست و آموزش و

پرورش و تعلیم و تربیت جھانی و خوراک و پوشاک و ھمۀ مصارف و نیازھا و دردھا و بن بست ھا و شرایط

حیاتی بر روی زمین و حتی زبان و گویش و ادبیات و طرز فکر و باورھا و احساسات و عشق و نفرت ھا

بسوی ھمسانی و تشابه و وحدت می رود و به اخبار و اطلاعات و آگاھی ھای مشترک می رسد و جامعۀ

بشری تبدیل به یک دھکدۀ جھانی می شود و ھمه در جریان احوال و اعمال و حوادث ھمدیگر قرار می

گیرند ولی به لحاظ روحی روز به روز تنھاتر و دورتر و بلکه غیرقابل تحمل تر و عدوتر می شوند و ھر فردی

تبدیل به یک سلول انفرادی محبوس در تن خود می شود که این دژ انفرادی را مسلح تر می سازد تا

کسی به حریم تنھائی او نزدیک نشود و به او راه نیابد در عین حال که از تنھائی نفرت دارد و شبانه روز از

آن می گریزد دربدر به جستجوی یک دوست است و نمی یابد . چرا ؟

این بزرگترین و محوری ترین و جھانی ترین مسئله و معما و تضاد وجودی انسان مدرن است .این به چه

معنائی است ؟ چرا چنین است و چه راه حلی دارد ؟

چرا بشر مدرن ھر چه که شبیه تر و ھمدردتر میشود ضدتر میشود ؟

چرا بشر مدرن ھر چه جمع تر می شود به لحاظ روانی فردتر و تنھاتر میشود ؟

چرا بشر مدرن ھر چه ھمدردتر می شود دردمندتر میشود و از ھم می گریزد ؟

راز این ھمسانی و شباھت و تجمع روز افزون چیزی جز تکنولوژی نیست .

پس سئوال اینست که چرا تکنولوژی بشر را با چنین معما و تضادھائی روبرو کرده است ؟

چرا بشر مدرن ھر چه که به امیال خود نزدیکتر می شود و بکامتر می گردد شاکی تر و یاغی تر و متشنج

تر و ھراسان تر و تروریست تر میشود ؟

این بکام رسیدگی نیز از برکات تکنولوژی مدرن است .

پس چرا تکنولوژی روز به روز بشر مدرن را قحطی زده تر و وحشت زده تر و دیوانه تر میسازد ؟

تکنولوژی موجب تجمع و نزدیکی فیزیکی و خبری روزافزون انسانھا و جوامع با یکدیگر شده است . پس

چرا این نزدیکی باعث دوری و بلکه نفرت باطنی شده است ؟

چرا تکنولوژی بشر را به نفرت از یکدیگر و بلکه خودش رسانیده است ؟ به خودکشی ! اعتیاد ! ترور !

در حقیقت باید گفت که در کار تکنولوژی یک تکنولوژی بسیار لطیف فریبنده وشیطانی وجود دارد .

آیا تکنولوژی تکنولوژی چیست ؟

آیا روح تکنولوژی چیست ؟

آیا خدای تکنولوژی چیست ؟

ھر چه باعث فریب بشر شود شیطانی است . پس تکنولوژی و فلسفۀ تکنولوژی ھمان ابلیس است . و

خدای تکنولوژی ابلیس است .

یکی از ترفندھای دیگر ابلیس در قرآن زیباسازی و موجه کردن و تقدیس اعمال بشر است . و این تماماً در

ذات تکنولوژی است .

یکی دیگر از صفات ابلیس کبر و غرور در بشر است . و بشر مدرن و تکنولوژیست متکبرترین و مغرورترین

بشر تاریخ است . آدمھای پشت کامپیوتر را نگاه کنید !

یکی دیگر از صفات ابلیس در قرآن اینست که انسانھا را به عذاب می افکند و رسوا می سازد . و این نیز

صفت بارز دیگری از تکنولوژی است که ذکرش رفت .

177

یکی دیگر از صفات ابلیس ایجاد تفرقه و عداوت و جنون و جنایت در بشر است و این ھم از صفات بارز

تکنولوژی است ھمانطور که ذکرش رفت .

یکی دیگر از صفات ابلیس در قرآن وعده دادن و عمل نکردن است . و این ھم از صفات برجستۀ تکنولوژی و

مدرنیزم حاصل از آن است .

یکی دیگر از صفات ابلیس اینست که انسان را از فقر آینده می ترساند و سپس بدنبال خودش می کشد .

و این ھم ویژه گی تکنولوژی و عصر مدرنیزم است .

یکی دیگر از صفات ابلیس ایجاد شتاب و حرص در بشر است که این دیگر بزرگترین صفت تکنولوژی است

که ذات سرعت وشتاب می باشد . و تکنولوژی یعنی تکنولوژی سرعت .

یکی دیگر از صفات ابلیس در بشر ھوسبازی و تنوع پرستی است که تکنولوژی خدای ایجاد ھوس در بشر

است.

یکی دیگر از صفات ابلیس انکار امر خداست . و عصر تکنولوژی عصر کفر آشکار است و آدمھا ھر چه

تکنولوژی پرست ترند کافرترند .

یکی دیگر از صفات ابلیس به برده گی کشانیدن مرد به دست زن است و این ھم از ویژه گی تکنولوژیزم

است که شعار برابری زن و مرد و بلکه برتری زن میدھد .

یکی دیگر از صفات ابلیس در قرآن اینست که پاکی و پلیدی و حق و باطل را در نزد بشر مساوی می

سازد . و عصر تکنولوژیزم عصر برابری ھمۀ ارزشھای خوب و بد است . و خود تکنولوژی ھمان تکنولوژی

ھمسانسازی ھمۀ امور است .

یکی دیگر از صفات انسانھای شیطان پرست در قرآن اینست که بظاھر متحدند و به باطن قلوبشان از ھم

نفرت دارد . و این ویژه گی انسان تکنولوژیست و مدرن است : ھمه با ھم و منزجر از ھم !

یکی دیگر از صفات ابلیس در بشر ایجاد عداوت بین زن و شوھر است . و این از ویژه گی انسانھای

تکنولوژی پرست می باشد و جوامع پیشرفتۀ صنعتی که خانواده را منھدم کرده اند . تکنولوژی برابرسازی

زن و مرد باعث انھدام خانواده و نھایتاً انھدام تمدن بر روی زمین است .

بنابراین تکنولوژی شناسی عین ابلیس شناسی در قرآن است . پس تکنولوژی تجسد ابلیس در جھان

ماست . ھمانطور که ھمۀ صاحبان بزرگ پیشرفته ترین تکنولوژیھا ھمانا امپریالیست ھا و صھیونیست ھا

و آدمخواران و جھانخواران بین المللی ھستند وشیطان ھای بزرگ .

و دیگر از صفات ابلیس ایجاد بخل و سلطه گری و سروری و احساس کبر و برتری بر سائر مردم است که

این در رأس صفات امپریالیزم است که خدای تکنولوژی است که قصد رھبری بر کل جھان و بشریت را دارد

.

پس تکنولوژی ھمان دجال بزرگ عصر ماست و ھمۀ ویژه گیھای دجال در روایات مذھبی دربارۀ تکنولوژی

مصداق یافته است . ھمچون خر دجال که خری آھنین و غول پیکر است که از دھانش آتش و از مقعدش

دود خارج می شود . و این ماشین آلات و صنایع و قطار و ھواپیماھا و موشک ھاست یعنی خود تکنولوژی

.

آیا نه اینست ؟!

یک سئوال : آیا می شود در مسابقۀ تکنولوژی و رسیدن به تکنولوژیھای برتری که در نزد شیطان است

نجات یافت و به خدا رسید ؟

آیا از طریق دجال وشیطان می توان بر دجال وشیطان مسلط شد ؟

آیا به یاری شیطان می توان به خدا رسید ؟

پاسخ به این سئوال با علمای دینی و روحانیون و مراجع اعظم است !

پس پر واضح است که شیطان بزرگ آمریکا نیست بلکه تکنولوژی است و تکنولوژی پرستان و صاحبان

تکنولوژیھای برتر ھم لشکریان شیطان ھستند که البته آمریکا فرماندۀ کل قوای این لشکر است و ھر فرد

178

و جامعه و نظامی که به تکنولوژی پرستی مبتلا می شود به این لشکر ملحق شده و از جنود شیطان

است .

و اما برخی از ماسئوال می کنند که " خود شما ھم که از اینترنت و تکنولوژی برای پیام رسانی استفاده

می کنید . " پاسخ ما : برای پیام رسانی به اھالی دوزخ بایستی از جان گذشت و وارد دوزخ شد تا آنان را

از مکرشیطان باخبر کرد که : این دوزخ است نه بھشت!

پس این از ایثار ماست . و آنانکه این سئوال را طرح می کنند یا بسیار ساده اند یا بسیار شیطانی ! این

نبرد تن به تن ما باشیطان است و جنودشیطان !

بررسی یک بیماري ملی : دانشگاه زده گی!

( فرهنگ اسراف )

اھل سواد اھل جدل است یا بقول اروپائیان دیالکتیکی و اھل دیالوگ است چرا که کل سیر تعلیم چیزی

جز دیالوگ و گفتگو و چون و چرا و علیت نیست . و این ھمان داستان منطق است و قیاس.

ھر چند که مولانای ما اھل قیاس و اھل کتاب را ابلیس زدگان می نامد که براستی ھم چنین است ولی

دانشگاه و دانش عاریه ای و مدرسه ای ھمین است . یا باید بکلی انکار و تعطیلش کرد و یا امکان جدل و

علیت را باز گذاشت وگرنه دانشگاھھای ما کانونھای خفقان منطق و منطق خفقانی و دیالوگ نیھیلیستی

و بستر خود- مسخره گی و خود- براندازی ھویتی خواھندشد ھمانطور که شده اند .

دانشجو یا باید بفھمد یا باید اعتراض کند وگرنه به خودکشی ھویتی روی می کند یعنی اعتیاد و خود-

مسخره گی که ھر دوی این واقعه را شدیداً نظاره می کنیم .

بخصوص که دانشگاھی پرھزینه ھم باشد ھمچون دانشگاه آزاد و یا دانشجویان سراسری که در سائر

شھرھا تحصیل می کنند که باید بتوانند ھزینۀ یک زندگی مجردی را تأمین کنند که ھزینه ای کمرشکن

است .

و بدینگونه است که دانشجوی ما به ھنگام فارغ التحصیل شدن موجودی است با یک مدرک بیکاری بھمراه

یک قرض کمرشکن و تعھد کشنده اش در مقابل خانواده اش که کمرش زیر بار ھزینۀ فرزندش خم شده

است .

اینک بی ھویتی ، خودمسخره گی ، خفقان منطقی ، بیکاری و بیعاری و شرمندگی در خانواده را با ھم

ترکیب کنید و ببینید که چه پدیده ای حاصل می آید . آیا این موجود جز راه خود تخدیری و تبھکاری راه گریز

دیگری پیش روی دارد ؟ البته مشکل ازدواج و فشارھای غریزی و حیاتی حاصل ازسرکوبی جنسی را ھم

به آن اضافه کنید .

بدین ترتیب سه شاھراه در مقابل روی اوست : خود تخدیری ، فساد اخلاقی و جنسی و جستجوی راھی

برای ھر چه سریعتر پولدار شدن که بمعنای تبھکاری است . بنابراین بطور خلاصه سه امر عاید می شود :

اعتیاد ، زنا و ربا.

مشکل تخدیرش را قاچاقچیان حل می کنند . مشکل زنایش را دانشجویان دختر و مشکلات ربایش را ھم

بانکھا حل میکنند .

این دانشجوی فارغ التحصیل شده بزودی مبدل به یک معتاد بدھکار طلاق گرفته می شود . موجودی که

تبدیل به یک بمب آمادۀ انفجار شده است که البته جز در خودش منفجر نمی شود و جز خود و دو تا

179

خانواده را نابود نمی کند یعنی حداقل ده نفر را نابود می سازد این موجود تحصیل کرده . علاوه براینکه

خود مبدل به یک طاعون اجتماعی شده است و کل جامعه را بسوی سرنوشت خودش می کشاند .

آیا فقدان چنین دانش و دانشگاه و دانشجوئی به نفع دین و دنیای جامعه نیست؟

آیا براستی به کجا می رویم ؟ آیا این ھم یک سیاه نمائی و تھمت ناحق به نظام است ؟ ھمه اعتراف

دارند که در تاریخ دانشگاه ایرانی ، دانشجویانی بدبخت تر از این نداشته ایم . دانشجویانی بیسوادتر از

این ، بی ھویت تر از این و مفلوکتر از این . تا دو نسل قبل از این دانشجو در کشورمان یکی از خوشبخت

ترین عناصر اجتماعی بود و خانواده اش ھم سرفرازترین خانواده ھا بودند ولی امروزه کاملاً معکوس شده

است .

امروزه یک دانشجو برای انھدام خانواده اش کفایت می کند . این چه دانشجوئی است . این چه دانش و

دانشگاھی است . روزی امام خمینی گفت که " ھمۀ بدبختی ھای ما از دانشگاه است " او دانشگاه

امروز ما را ندید وگرنه امر به تعطیلی ھمۀ دانشگاھھای سراسر کشور میداد .

در جامعۀ ما به دانشگاه رفتن مثل به خارج رفتن است و یک فخر مالیخولیائی محسوب می شود . یک

دانشجو در دانشگاه ھمه کاره می شود البته به استثنای دانشجو . به دانشگاه رفتن بمعنای چیزی شدن

است صاحب ھویت شدن . و این دال بر بحران ھویت در جامعۀ ماست که مدرک دار شدن مترادف آدم

شدن است . از پدری پرسیدم که دختر جوانت چرا شبھا به خانه نمی آید آیا نگران نیستید ؟ با حالتی

تحقیرکننده گفت : دخترم دیگر دانشجو شده است چه جای نگرانی آقا . شما مثل پدربزرگم فکر می کنید

تعجب میکنم چطور مدرک دکتری به شما داده اند آنھم در آمریکا .

این منطق و فرھنگ کل جامعۀ ما دربارۀ دانشگاه و دانشجو است . آنھم در جامعه ای که ھر روز شاھد

اخبار فساد در محیط دانشگاه ھستیم . پس این یک بحران ھویت فقط در نسل جوان نیست بلکه دامنگیر

نسل پیر ھم شده است . امروزه حتی پدربزرگ و مادربزرگھای ما نیھیلیست و لیبرال شده اند .

دانشگاھھای ما ھمه دانشگاه آزادند و کانون آزادی محسوب می شوند درست مثل خارج رفتن . و اینست

که اینھمه مشتری دارد و دانشجویان دختر بیشتر از پسر ھستند . و مادربزرگھا ھم ھوس دانشگاه کرده

اند از فرط عشق به علم !؟

عشق به دانشگاه ، عشق به دو چیز است : پُز و آزادی ! و اینست که براستی دکتراھای ما از دیپلم ھای

دو دھۀ پیش بیسوادترند .

دانشگاه پرستی و مدرک پرستی در جامعۀ ما براستی بی نظیر است و در جھان مشابه ندارد . این علم

پرستی نیست یک مرضی است مثل غرب زده گی . ھر چه که از دین و معرفت و ایمان و معنویت کم می

آوریم این ارزشھای کاذب سربرمی آورد : جنون ورزش، ھنر ، دانشگاه ، ملیت بازی و شاھنامه پرستی

. و ھمۀ اینھا در حد نمایش.

دانشگاه در جامعۀ ما مکافات نیھیلیزم ( پوچی ) حاکم بر فرھنگ عمومی است که حتی دولتمردان ما را

ھم در بر گرفته است .

مھم فقط به دانشگاه رفتن است و نه اصلاً چه دانشگاه و چه رشته ای . اتفاقاً شھری غیر زادگاه باشد

بسیار بھتر است . و اینست که بخصوص دانشگاھھای آزاد در ھر شھر و روستائی کانونھای اشاعۀ

فسادند : اعتیاد و فحشاء ! و نیز تورم مسکن در قلب روستاھا .

آیا اعتیاد و فحشاء و تورم از ارکان مصالح نظام ما ھستند که کسی را برنمی انگیزند و بلکه انتقاد در این

موارد به مثابۀ تھمت به نظام ھم محسوب می گردد ؟ دانشگاه زده گی یکی از مھلکترین امراض فرھنگی

جامعۀ ماست که خود مھد تولید ھمه نوع فساد است : بیکاری ، فحشاء ، تورم ، ربا ، اعتیاد و لاابالیگری تا

قلب روستاھا . در برخی از شھرستانھا مردم برعلیه دانشگاه تظاھرات می کنند . و این پدیده ای مختص

جامعۀ ماست .

این دانشگاه زده گی یک عذاب و رسوائی ملی است یک بدبختی عُظمی است . یک امّ الفساد است .

180

در حالیکه از آغاز انقلاب تا به امروز جمعیت کشور ما دو برابر شده و باسوادان ما ده برابر شده و

دانشجویان ما بیست برابر شده اند ولی شمارگان انتشار کتاب نصف شده است . این مسئله نیز بیان

دیگری از معنای دانشگاه ضد دانش و سوادآموزی ضد فرھنگ است .

دانشگاه زده گی یکی از نمادھای مرگبار فرھنگ اسراف و اسراف فرھنگی است که بمراتب از اسراف

اقتصادی مھلکتر است و خود یکیاز کانونھای اصلی تولید فرھنگ اسراف می باشد .

آمارزده گی که یکی از تولیدات فرھنگ اسراف و اسراف فرھنگی است بیانگر انحطاط عقل و نگرش واقع

بینانه است و سقوط بینش فرھنگی در جامعۀ ما . تا آنجا که حتی برای احیای فرھنگ راه حلی جز

افزایش بودجه بنظر دولتمردان ما نمی رسد . این پول زده گی و ماتریالیزم بمعنای واقعی کلمه است .

جامعۀ ما به لحاظ فرھنگی اقتصاد پرست ترین جوامع در جھان است . این بمعنای سقوط ھمۀ ارزشھای

معنوی و اسلامی و انقلابی است . این بمعنای آن است که ھر چه سریعتر بایستی به خویشتن انقلابی و

دینی خود بازگردیم .

اینکه چرا به چنین مرض مرگباری دچار شده ایم قبلاً در مقالات و رساله ھای متعددی مورد بررسی قرار

گرفته است . یکی به دلیل وضعیت تاریخی و آخرالزمانی دوران ماست که موقعیتی جھانی است و دیگر

به دلیل انحرافات و خطاھای ذاتی کل جامعه و دولتمردان و ایدئولوگھای نظام ماست که از ھمان آغاز

انقلاب شروع شد که در این باب نیز قبلاً سخن گفته ایم . ولی ھمانطور که قبلاً نشان داده ایم وقایع

برادرکشی و جنگھای گروھکی بر سر قدرت و حمام خون داخلی در دھۀ اول انقلاب علت اصلی و آغازین

این وضعیت کنونی ماست که جامعۀ ما را دچار مرگ مغزی کرده است .

نبرد خونین ایدئولوژیک در دھۀ اول انقلاب علت العلل سکتۀ فکری و فرھنگی در جامعه و بخصوص نسل

جوان و انقلابی ما بوده است که این نبرد بصورتی نامرئی تر و غیرخونین تا به امروز ادامه دارد . این سوء

استفاده از آزادی بود که کل پیکر جامعۀ ما به آن مبتلا شد و آنانکه قدرت را به چنگ آوردند ایدئولوژی خود

را بطور یکجانبه بر ھمۀ مردم مسلط ساختند و ھر فکر و آرای دیگری را متھم به الحاد و التقاط و مرگ و

نابودی نمودند و از آنجا تا به امروز مغز کلی جامعۀ ما از فرط وحشت دچار سکته شده است و اینست که

امروزه بجای اینکه بطور طبیعی شمارگان انتشار کتاب حداقل بیست ھزار جلد باشد به ھزار جلد تنزل

یافته است . و اینست علت العلل ھمۀ مفاسد و از جمله این بیماری دانشگاه زده گی و مدرک زده گی

صوری که جبران ھویت و فکر و معنویت در جامعه شده است : من مدرک دارم پس ھستم ! من به

دانشگاه می روم پس اھل دانش ھستم !

آزاد اندیشی کارگاه تولید فرھنگ و فکر و ھویت و معنویت در یک جامعه است . آزادی آغازین انقلاب ما

بسرعت تبدیل به ضد آزادی شد و آزادی اندیشه را به قتل رسانید . یعنی کارخانۀ فرھنگ و ھویت ما

تعطیل شد . اینست مسئله !

خود – سانسوری حاصل از حمام خون گروھکی دھۀ اول انقلاب شاھرگ اندیشه را در جامعۀ ما زد و خون

در مغز جامعۀ ما متوقف شد . آن ھراس ملی تبدیل به ھویت ملی شد و حاصل شد این که می بینیم .

شعار " اسلام ناب " موجب شد که ریشۀ اسلام خشکید . اینست مسئله ! فرھنگ و اندیشه به اتھام "

التقاط " به قتل رسید .

ما دربارۀ علاج و چه باید کرد این درد و فلاکت ملی مقالات و رسالات متعددی نگاشته ایم که گوئی کسی

را بکار نمیآید . ولی آگاھی بر درد نیمی از درمان است .

181

ایست!!!

به نام خدا

امروزه ھر پدیده و موضوعی در حیات انسان مدرن ، خودشیک معما و مشکل و عذاب لاعلاج است و به

تعداد موضوعات و اشیاء و امکانات بشر ، مشکل و بن بست وجود دارد و ھر راه حل تازه ای خود مبدل به

یک مشکل لاعلاج تری میشود و ھر اختراع و اقدامی عرصۀ پیدایش مجموعه ای از عذاب است .

ازدواج کردن یک مشکل عظیم است و زندگی زناشوئی که پدید آمد مشکل عظیم تری است . ورود به

دانشگاه یک بحران و عذاب است و فارغ التحصیل شدن از آن عذابی بدتر است . بیمار شدن یک مشکل

است و مداوای آن مشکلی بدتر و پیچیده تر می شود . تورم و گرانی یک بدبختی است و مبارزه با آن

مشکلات جدیدتری پدید می آورد بی آنکه مشکل اولی را کاھش دھد . اتومبیل نداشتن یک مشکل است

و اتومبیل داشتن مشکلی بدتر است . وام گرفتن یک بدبختی است و پس دادن وام بدبختی بزرگتری

است و خرج کردن آن نیز بدبختی ھای جدیدی بھمراه دارد . زندگی در روستا یک عذاب است و ھجرت به

شھر و زیستن درشھرھا ، عذاب بدتری است . معتاد نبودن یک عذاب است و معتاد بودن عذاب بزرگتری و

. ...

داشتن و نداشتن ھر دو بدبختی زاست . کردن یا نکردن ، مرگ یا زندگی و بودن یا نبودن . مسئله اینست

که بدبختی و عذاب و لاعلاجی و بن بست شامل حال ھر وضع و چیزی ھست و تلاش برای رفع گرفتاری

منجر به گرفتاری بدتری می شود و گوئی تسلیم محض بودن و ھیچ کاری نکردن بھترین کار باشد . گوئی

ماندن در آخرین وضع موجود ، بھترین وضع باشد . گوئی کل جھان و جھانیان در عصر ما در سراسر زمین

در یک سراشیبی انحطاط و فلاکت در حال سقوط ھستند . و به پیش رفتن و آنچه که پیشرفت نامیده می

شود فقط پیش رفتن در اعماق یک دوزخ است که بسوی لاعلاجتر شدن در حرکت است . گوئی سکون و

باز ایستادن و بلکه به عقب بازگشتن تنھا راه نجات از این سقوط آزاد باشد .

وضع بشر مدرن را فقط در این خطبه از امام علی (ع) میتوان درک نمود و علاجش را یافت :

" ھشدار که رشته ھای بقای جھان پاره شد و از دنیا جز سم و زھرابی نماند . و زین پس دنیا ساکنانش را

در خود نابود خواھد کرد . پس شما ای مؤمنان کوله بار بربندید و این جھان را با اھالی اش ترک کنید .

لحظه ای مکث مجال نجات را از شما خواھد ربود . باز ایستید و کوله بار بربندید و بازگردید بسوی خدای

خود . و در غیر اینصورت بر سرنوشت ھمۀ شما بسیار متأسفم ... " – نھج البلاغه –

این اعلان قیامت پنجاه ھزارساله و آغاز آخرالزمان است . بازایستادن از " پیشرفت " تنھا راه نجات است .

بازایستادن از این چرخۀ جنون آسا و افسار گسیختۀ موسوم به پیشرفت ، و خارج شدن از دوزخ زندگی

تکنولوژیکی و مصرفی و دودی و آتشین و مسابقۀ مصرف فزاینده و شتاب برای شتاب و ھمه چیز برای

ھیچ . اینست آن جھانی که رشته ھای بقایش پاره شده است و در حال سقوط آزاد است و ھمۀ

ساکنانش را در درک اسفل السافلین ساقط میسازد .

این " ایست " و خبردار نمودن علی (ع) است به بشر امروز در عصر آخرالزمان که عصر ظھور دجّال است

یعنی تکنولوژی مدرن !

182

عقل بهتر است یا علم

امروزه یکی ازبزرگترین عاملی که عقل فطری و تجربی بشر را به چالش گرفته و نفی و انکار کرده است

علوم و فنون ھستند که عموماً در قلمرو تبلیغات تجاری از ماھیت و صداقت علمی خود نیز تھی شده اند و

جز به منافع صنایع و شرکتھای بزرگ نمی اندیشند و نھایتاً در خدمت قدرتھای بزرگ تبدیل به یک نظام

ایدئولوژیکی مخوفی شده اند که به بشر مسخ شده حتّی امکان تردید و سئوال ھم نمی دھند و ھر که

بخواھد تردید روا دارد متھم به ارتجاع و بنیاد گرائی وتحجر می شود و حتّی تروریست .

بنابراین درک می کنیم که امروزه اشدّ لطیف ترین جھل و حماقت و فریب در لباس علم و پیشرفت حتّی

ابتدائی ترین حد عقل حیوانی را ھم از بشر گرفته است . علم اگر علم است باید به تأئید عقل برسد .

امروزه علوم بسرعت از صداقت علمی خود تھی شده و دارای ماھیتی اقتصادی –سیاسی گشته اند و

حتّی بایستی از علوم امپریالیستی سخن گفت . امروزه دجاّلی ھولناکتر از علم نیست که نه تنھا اخلاق

و فطرت دینی را از بشر گرفته بلکه عقل حیوانی و طبیعی بشر را ھم مخدوش و فلج نموده است .

می زنیم و رجعت به عقل غریزی را شعار می سازیم و می گوئیم : « عقل درمانی » اینست که ما دم از

زنده باد عقل و مرگ بر علمی که عقل را از بشر ربوده و بشر را برده صاحبان صنایع و امپراطوریھای

آزمایشگاھی نموده است .

نظري به تئوري « وحدت کبیر »

نظري به تئوري « وحدت کبیر »

تئوری« وحدت کبیر » را انیشتن بنا نھاد ولی موفق به تبیین ریاضیاتی و علمی آن نشد این یک آرمان

فلسفی بود که میخواست یگانگی ظاھر و باطن جھان را در ریاضیات اثبات کند . این وحدت ھمانا اثبات

یگانگی و اتحاد قوانین الکترومغناطیس و جاذبه است . یعنی اثبات این امر که قوانین حاکم بر جھان ذرات

بنیادی در بطن اتم ھمان قوانینی است که بین کرات و کھکشانھا وجود دارد . یعنی اثبات وحدت جاذبه

الکترونی و کھکشانی . و این یعنی درک یگانه آن نیروئی که ذرات را به یکدیگر می چسباند و نیروئی که

کرات و کل کائنات را بھم مربوط می سازد. به بیان دیگر این ھمان قانون یگانه استقرار موجودات است .

عدم پیروزی علمی این نظریه بدان معناست که یک عنصر یا نیروی سومی وجود د ارد که نیروی گرانش(

جاذبه ) و مغناطیس ھر دو بر آن استوارند و از آن پدید آمده اند . اخیراً نظریه جدیدی درساختار عالم ماده

پدید آمده که موسوم به نظریه طنابی بودن جھان است و یا بعبارتی نظریه موئی یا زلفین بودن ساختار

کائنات می باشد که این موی ھا یا طناب ھا ھزاران بار نامر ئی تر از الکترونھا و فوتونھای نور می باشند

و در واقع این موھا می تواند عنصر اولیه ای باشد که ھمه انرژیھا از آن پدید آمده اند .این نظریه ما را به

یاد زلف یار در عرفان اسلامی می اندازد که کل جھان ھستی را به مثابه زلف و گیسوی یار می داند .

شاید در این نظریه اثبات نشده بتوان دانش پریشان بشری را در زلف واحد یار به وحدت رسانید و زلف

پریشان را جمع نمود .

از کتاب " دایره المعارف عرفانی " استاد علی اکبر خانجانی جلد پنجم ص 167

فلسفه عشق تکنولوژیکی

فلسفه عشق تکنولوژیکی

عشق تکنولوژیکی ، عشق به تجسم بخشیدن آمال و آرزوھای کھن بشر است ھمانطور که واژه« تکنو »

بمعنای برون افکنی و آشکار سازی است . و امّا عشق به برون افکنی و تجسم نفس خود به چه منظوری

؟ به منظور معرفی کردن خود به دیگران جھت رسیدن به دیگران و یا رسیدن خود در دیگران و رساندن خود

به دیگران . و این ھمان عشق اجتماعی شدن بشر است که بواسطه تکنولوژی محقق می شود و زمینۀ

پیدایش جوامع بزرگ و بلکه جامعه جھانی می شود . و لذا عشق تکنولوژیکی و علوم اجتماعی و

ایدئولوژی انقلابی در جھت ایجاد جوامع متحد اموری واحد بوده اند .

ھمه شرایط و امکانات برای اتحاد افراد بشری و رسیدن انسانھا به ھمدیگر پدید آمد ولی کسی به کسی

نرسید و بلکه فاصله ھا و نفاق ھا و عداوتھا ھزار چندان شد و انسان به غایت تنھائی خود رسید و

بخودش مبتلا گردید بدون اینکه بتواند بخودش برسد و بخودش راه یابد .

انسان نتوانست به دیگران برسد ولی مجبور است که بخودش برسد و از این تنھائی و تن شدگی نجات

یابد . و این ھمان راه و روش رجعت بخود و خودیابی و خودشناسی است و آنچه که ما آنرا انقلاب عرفانی

می نامیم . اینکه ھمه با ھم جمع ولی بیگانه از یکدیگر و بلکه خصم ھمدیگرند . زیرا ھمه بیخودند . کسی

که خودی ندارد چگونه می تواند به دیگری برسد . پس انسان مدرن جھانی مجبور است بخود بازگردد و

خود شود تا از این تنھائی در جمع نجات یابد.

امروزه شاھد جھانی ھمسان و متحد و تنھائیم : جمع تنھایان ! و این آستانه انقلاب عرفانی است . اینک

که به یاری تکنولوژی دنیا خود را برون افکنده و پاک شده ایم این تزکیه جھانی نفس آستانه رجعت به

معنای ابدی خویشتن است .


از کتاب " دایره المعارف عرفانی " استاد علی اکبر خانجانی جلد پنجم ص 169

12345678910
last